ذوب ، انجماد ، تبخیر ، جوشیدن ، میعان .....
1- ذوب : تبدیل شدن ماده ، از حالت جامد به مایع در اثر گرما را
ذوب می گوئیم .وقتی قالب یخ را از یخچال در می آوریم در اثر
گرماآب می شود . در زمستان آبی که در طول شب در اثر سرما
یخ زده است در گرمای روز آب می شود . در صنایع ریخته
گری، فلزات را با گرمای زیاد به حالت مذاب در می آورند و سپس
آن ها را درقالب می ریزند . در تابستان بستنی و شکلات شما
در اثر گرما ذوب می شود و قطره قطره می ریزد .
2- انجماد : وقتی یک مایع را به اندازه ی کافی سرد کنیم به جامد
تبدیل می شود . تبدیل شدن ، ماده از حالت مایع به جامد را
انجمادمی گوئیم ، عمل انجماد دقیقاً عکس عمل ذوب است .
3-تبخیر : هنگامی که از استخر بیرون می آییم ، احساس سرما
می کنیم ، وقتی دست و صورتمان را با آب می شوییم ، پس از
مدتی خشک می شود . لباس های خیس ، روی طناب خشک
می شوند و آب آن ها ناپدید می شود . در هیچ کدام از این موارد ،
آب به جوش نمی آید . علت همه ی این پدیده ها ، تبخیر و تبدیل
شدن آب به بخار آب ( مایع به گاز) است . پس تبدیل شدن مایع به
گاز را در اثر گرما تبخیر می گویند .
تبخیر یک پدیده ی گرماگیر است . وقتی دست و صورت خود را
می شوییم ، آب سطح پوست هنگام تبخیر گرمای پوست را
می گیرد وما خنک می شویم ، عرق کردن نیز راهی برای خنک
شدن بدن می باشد. زمانی که عرق بدن تبخیر می شود ، گرمای
پوست را می گیرد وما را خنک می کند . اما در هوای گرم و
مرطوب(شرجی ) به سبب بخار نشدن عرق بدن ، احساس
گرمای بیشتری می کنیم.
4- جوشیدن : وقتی به مایع گرما می دهیم میزان حرکت و جنبش
مولکول های آن زیاد می شود . اگر مولکول ها به اندازه ی کافی
گرما جذب کنند ، مقدار جنبش آن ها به اندازه ای می شود که
نیروی ربایش بین مولکول ها دیگر نمی توانندآن ها را در کنار هم
نگه دارند . در نتیجه مولکول های مایع ، از هم دور می شوند در این
حالت مایع به بخار تبدیل می شود . به دمایی که در آن ، تمام
مایع به بخار تبدیل می شود نقطه ی جوش می گوییم پس در
هنگام جوشیدن ، مولکول های مایع ، دیگر فقط از سطح مایع
تبخیر نمی شوند بلکه در وسط مایع و در کف ظرف مایع نیز
حباب هایی از بخار پدید می آید که به سمت بالا حرکت
می کنندو پراکنده می شوند
5- میعان : مولکول ها در حالت بخار دارای سرعت وانرژی
جنبشی زیادی هستند ودر نتیجه نسبت به حالت مایع بسیار
از هم دورند . به همین دلیل ، برای اینکه بخار به مایع تبدیل
شود باید سرعت مولکول های آن کاهش یابد تانیروی ربایش
بین مولکول ها بتواند مولکول ها را کنار هم نگه دارد . یعنی
وقتی از بخار انر ژی گرمایی بگیریم سرعت مولکول های آن
کمتر و کمتر می شود ودر نتیجه دمای آن کاهش می یابد وبه
مایع تبدیل می شود . پس تبدیل شدن مایع از حالت بخار به
مایع را میعان می گوییم . بنابر این می توان گفت میعان همیشه
و در هردمایی که تبخیر صورت گرفته است ، انجام می شود ،
هر چه رطوبت هوا بیشتر باشد ، مقدار میعان صورت گرفته ،
بیشتر خواهد بود.قطرات آبی که بر روی جداره ی خارجی
یک پارچ آب خنک و یخ تشکیل می شود ویا در هوای سرد و
مرطوب زمستان ، ابر کوچکی که به هنگام (ها کردن ) از دهان
شما خارج می شود ویا در زمستان قطره های آبی که روی
شیشه ی پنجره ها مشاهده می شوند ، ویا قطرات شبنمی
که به هنگام صبح زود روی برگ درختان دیده اید ویا تشکیل باران ،
در اثرعمل میعان ایجاد شده اند .
6- تقطیر : به عمل تبخیر و میعان متوالی ( پشت سر هم ) مایع ،
تقطیر می گویند .فرایند تقطیر از گذشته های بسیار دور شناخته
شده بود. برای مثال ، ایرانی های باستان با همین روش به گلاب
گیری می پرداختند . اما نخستین بار جابربن حیان دستگاه کاملی
برای انجام تقطیر درست کرد وبه کمک آن به خالص سازی آب و
مواد شیمیایی پرداخت .برای مثال او با تقطیر سرکه توانست
جوهر سرکه ( اسید استیک ) را بدست آورد.
محمد زکریای رازی پزشک پر آوازه ی ایرانی ، به پژوهش های
فیزیکی وشیمیایی نیز می پرداخت او کارهای جابربن حیان را
ادامه داد و الکل را با روش تقطیر به صورت خالص بدست آورد
وآن را در پزشکی به کار برد . او چند کتاب ردر زمینه ی شیمی
نوشت ودر یکی از آن ها ، روش های تقطیر نفت و بدست آوردن
« نفت سفید » را شرح داد . نفت سفید را برای نرم کردن برخی
مواد سفت و به عنوان سوخت چراغ به کار می برند .
آزمایش زیر در قالب آزمون عملکردی ارائه گردیده است تا دانش
آموزان بیشتر با عمل تقطیر آشنا شوند .

هدف از این وبلاگ اطلاع رسانی بیشتر و کمک به روند تحصیلی دانش آموزان عزیز میباشد.